معرفی سم پروفنفوس یا کراکرون مشکفام
پروفنفوس مشکفام با نام تجاری کراکرون، یک حشره‌کش و کنه‌کش از گروه ترکیبات فسفره آلی (ارگانوفسفره) است. این محصول با فرمولاسیون امولسیون و ماده مؤثره پروفنفوس، به‌صورت غیرسیستمیک عمل می‌کند و از طریق تماس مستقیم و تغذیه آفت از گیاه، در کنترل آن نقش دارد.
پروفنفوس برای کنترل برخی آفات جونده و مکنده، به‌ویژه لارو آفات پروانه‌ای، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ماده با تأثیر بر سیستم عصبی آفت، موجب اختلال در عملکرد طبیعی آن و در نهایت مرگ آفت می‌شود.
نحوه اثر و مکانیسم عملکرد پروفنفوس
پروفنفوس با مهار آنزیم استیل‌کولین‌استراز، مانع عملکرد طبیعی سیستم عصبی حشرات می‌شود. در نتیجه، انتقال پیام‌های عصبی در بدن آفت مختل شده و علائمی مانند تحریک عصبی، فلج و مرگ آفت ایجاد می‌شود.
این حشره‌کش دارای اثر تماسی و گوارشی است و به دلیل خاصیت نفوذی، می‌تواند پس از محلول‌پاشی از طریق اندام‌های سبز گیاه جذب شود؛ با این حال، جزو سموم سیستمیک محسوب نمی‌شود.
کاربردهای سم پروفنفوس مشکفام و آفات هدف
پروفنفوس در کنترل برخی آفات کشاورزی، به‌ویژه آفات لارو و حشرات مکنده، کاربرد دارد. از جمله آفات و محصولات مطرح‌شده برای این ماده مؤثره می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
-
کرم غوزه پنبه
-
برخی لاروهای برگ‌خوار و آفات پروانه‌ای
-
شته‌ها و سفیدبالک‌ها
-
برخی کنه‌های گیاهی
-
آفات پنبه، ذرت، چغندرقند، سویا، سیب‌زمینی و سبزیجات، بسته به ثبت و برچسب محصول
در ایران، مصرف پروفنفوس برای کرم غوزه پنبه از موارد کاربرد شناخته‌شده آن است. کاربرد روی سایر محصولات باید بر اساس ثبت رسمی همان فرآورده و توصیه کارشناس گیاه‌پزشکی انجام شود؛ ذکر این محصولات به معنی مجاز بودن مصرف کراکرون مشکفام روی همه آن‌ها نیست.
بهترین زمان مصرف سم پروفنفوس
بهترین زمان استفاده از پروفنفوس معمولاً در ابتدای مشاهده آفت و زمانی است که جمعیت آن هنوز افزایش زیادی پیدا نکرده است. در مورد آفات لارو پروانه‌ای، سم‌پاشی در مراحل اولیه رشد لاروها می‌تواند به کنترل بهتر آفت کمک کند.
برای تعیین زمان دقیق مصرف، باید نوع آفت، مرحله رشدی آن، شرایط آب‌وهوایی و توصیه‌های اداره حفظ نباتات منطقه در نظر گرفته شود. سم‌پاشی بدون شناسایی آفت و خارج از زمان مناسب، ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
دوز مصرف سم پروفنفوس مشکفام
میزان مصرف پروفنفوس به نوع محصول، آفت هدف، غلظت فرآورده و شرایط مزرعه بستگی دارد. در منابع عمومی مربوط به پروفنفوس، برای کنترل کرم غوزه پنبه دوزهایی در حدود ۲ لیتر در هکتار ذکر شده است؛ اما این مقدار را نباید بدون تطبیق با برچسب کراکرون مشکفام، دوز قطعی این محصول در نظر گرفت.
نکته مهم: دوز نهایی باید مطابق برچسب رسمی محصول و توصیه کارشناس تعیین شود. از افزایش خودسرانه مقدار سم یا تکرار زودهنگام سم‌پاشی خودداری کنید.
دوره کارنس پروفنفوس
دوره کارنس به مدت زمانی گفته می‌شود که باید از آخرین سم‌پاشی تا برداشت محصول فاصله باشد. این زمان برای محصولات مختلف و فرآورده‌های دارای غلظت‌های متفاوت یکسان نیست.
در برخی منابع مربوط به پروفنفوس، دوره کارنس ۱۴ روز ذکر شده است؛ با این حال، برای کراکرون مشکفام باید دوره کارنس درج‌شده روی برچسب همان محصول ملاک قرار گیرد.
نکات ایمنی هنگام مصرف پروفنفوس
پروفنفوس از گروه حشره‌کش‌های ارگانوفسفره است و می‌تواند برای انسان، دام و موجودات غیرهدف خطرناک باشد. هنگام آماده‌سازی محلول و سم‌پاشی، استفاده از دستکش مقاوم به مواد شیمیایی، لباس محافظ، عینک و ماسک مناسب ضروری است. از تماس سم با پوست و چشم و استنشاق قطرات محلول خودداری کنید.
از ورود دام به محل سم‌پاشی و آلودگی منابع آب، استخرها و آبراهه‌ها جلوگیری کنید. پروفنفوس برای آبزیان خطرناک است؛ بنابراین از شست‌وشوی تجهیزات در کنار منابع آب و تخلیه باقی‌مانده محلول در محیط خودداری شود.
از اختلاط خودسرانه پروفنفوس با سایر سموم و کودها، به‌ویژه ترکیبات مسی و گوگردی، پرهیز کنید. همچنین از مصرف آن در محصولات حساس یا خارج از موارد درج‌شده روی برچسب خودداری شود.
