معرفی سم فوزالن ۳۵ درصد
سم فوزالن (Phosalone) یکی از حشره‌کش‌ها و کنه‌کش‌های پرکاربرد در کشاورزی است که از گروه ترکیبات ارگانوفسفره (فسفره آلی) محسوب می‌شود. این سم با ماده مؤثره فوزالن به میزان ۳۵ درصد و فرمولاسیون EC (امولسیون قابل اختلاط با آب) تولید می‌شود و برای کنترل طیف وسیعی از آفات درختان میوه و محصولات زراعی کاربرد دارد.
فوزالن ۳۵ درصد دارای اثر تماسی و گوارشی است و با تأثیر بر سیستم عصبی حشرات و کنه‌های حساس، موجب اختلال در فعالیت‌های حیاتی آن‌ها می‌شود. این محصول در کنترل آفات مکنده، برگ‌خوار، لارو پروانه‌ها، شته‌ها، شپشک‌ها و برخی کنه‌های گیاهی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مکانیسم اثر سم فوزالن
فوزالن یک حشره‌کش عصبی است که با مهار فعالیت آنزیم کولین‌استراز (استیل‌کولین‌استراز) در سیستم عصبی آفات عمل می‌کند. این آنزیم وظیفه تجزیه انتقال‌دهنده عصبی استیل‌کولین را بر عهده دارد.
با مهار این آنزیم، استیل‌کولین در محل اتصال سلول‌های عصبی تجمع پیدا می‌کند و انتقال طبیعی پیام‌های عصبی مختل می‌شود. در نتیجه، سیستم عصبی آفت دچار اختلال شده و در نهایت حشره یا کنه از بین می‌رود.
این سم دارای خاصیت تماسی و گوارشی است و از طریق تماس مستقیم آفت با سم یا تغذیه از قسمت‌های سم‌پاشی‌شده گیاه، اثر خود را اعمال می‌کند. فوزالن در گروه مقاومتی 1B طبقه‌بندی می‌شود.
موارد مصرف و آفات هدف فوزالن
یکی از ویژگی‌های حشره‌کش و کنه‌کش فوزالن دامنه کاربرد آن در کنترل آفات مختلف محصولات کشاورزی است. این سم برای کنترل آفات زیر در محصولات ثبت‌شده کاربرد دارد:
- کرم سیب: یکی از آفات مهم درختان میوه که به میوه خسارت وارد می‌کند.
- پسیل پسته: از آفات مکنده مهم باغ‌های پسته که با تغذیه از شیره گیاهی موجب ضعف درخت می‌شود.
- پروانه چوب‌خوار پسته: از آفات خسارت‌زای درختان پسته که به بخش‌های چوبی و شاخه‌ها آسیب می‌رساند.
- کرم خوشه‌خوار انگور: آفتی که به خوشه‌های انگور حمله کرده و موجب کاهش کیفیت و بازارپسندی محصول می‌شود.
- زنجرک مو: از حشرات مکنده که با تغذیه از شیره گیاهی به برگ‌های تاک آسیب می‌رساند.
- سرخرطومی یونجه: از آفات برگ‌خوار که موجب کاهش سطح سبز و ضعف گیاه می‌شود.
- سوسک کلرادوی سیب‌زمینی: از آفات مهم سیب‌زمینی که با تغذیه از برگ‌ها به بوته خسارت وارد می‌کند.
- سرخرطومی چغندرقند: از آفات خسارت‌زای مزارع چغندرقند.
همچنین فوزالن برای کنترل برخی آفات درختان سیب، گلابی، به و آلو و آفات محصولات زراعی مانند ذرت و سویا نیز در موارد ثبت‌شده استفاده می‌شود.
محصولات کشاورزی قابل استفاده با فوزالن
فوزالن ۳۵ درصد در مدیریت آفات تعدادی از محصولات زراعی و باغی کاربرد دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- درختان میوه سردسیری مانند سیب، گلابی، به و آلو
- باغ‌های پسته
- تاکستان‌ها و باغ‌های انگور
- مزارع چغندرقند
- مزارع ذرت
- مزارع سویا
- مزارع یونجه
- مزارع سیب‌زمینی
توجه داشته باشید که مصرف سم روی هر محصول باید مطابق موارد ثبت‌شده در برچسب همان فرآورده باشد.
میزان و نحوه مصرف سم فوزالن
مقدار مصرف سم فوزالن ۳۵ درصد با توجه به نوع محصول، آفت هدف و شدت آلودگی متفاوت است. میزان‌های گزارش‌شده برای این فرمولاسیون در برخی منابع فنی به شرح زیر است:
| محصول | آفت هدف | میزان مصرف گزارش‌شده |
|---|---|---|
| چغندرقند | سرخرطومی و کارادرینا | ۲ تا ۳ لیتر در هکتار |
| انگور | کرم خوشه‌خوار | ۱/۵ در هزار |
| انگور | زنجرک مو | ۱/۵ در هزار |
| پسته | پروانه چوب‌خوار | ۱/۵ در هزار |
| پسته | پسیل پسته | ۲/۵ در هزار |
| سیب، گلابی، به و آلو | – | ۱/۵ در هزار |
| ذرت | – | ۲ تا ۳ لیتر در هکتار |
| سویا | – | ۲ تا ۳ لیتر در هکتار |
| سیب‌زمینی | سوسک کلرادو | ۲ تا ۳ لیتر در هکتار |
| یونجه | سرخرطومی یونجه | ۲ تا ۳ لیتر در هکتار |
نکته مهم: این مقادیر بر اساس اطلاعات فنی منتشرشده برای فوزالن ۳۵ درصد هستند و باید پیش از مصرف با برچسب رسمی محصول خریداری‌شده و توصیه کارشناس گیاه‌پزشک تطبیق داده شوند.
بهترین زمان مصرف فوزالن
بهترین زمان استفاده از سم فوزالن زمانی است که جمعیت آفت در مراحل اولیه فعالیت قرار دارد و هنوز خسارت گسترده‌ای به محصول وارد نشده است. شناسایی به‌موقع آفت و انتخاب زمان مناسب سم‌پاشی، نقش مهمی در افزایش کارایی سم و جلوگیری از گسترش آلودگی دارد.
در هنگام سم‌پاشی باید محلول به‌صورت یکنواخت روی قسمت‌های موردنظر گیاه پخش شود تا آفات در معرض تماس با سم قرار بگیرند. همچنین رعایت شرایط آب‌وهوایی مناسب و جلوگیری از سم‌پاشی در زمان وزش باد یا احتمال بارندگی اهمیت زیادی دارد.
دوره کارنس سم فوزالن
دوره کارنس یا دوره انتظار برداشت، مدت زمانی است که باید بین آخرین نوبت سم‌پاشی و برداشت محصول فاصله وجود داشته باشد. رعایت این فاصله برای کاهش باقی‌مانده سموم در محصولات کشاورزی و حفظ سلامت مصرف‌کنندگان ضروری است.
دوره کارنس فوزالن با توجه به نوع محصول و دستورالعمل ثبت‌شده متفاوت است؛ بنابراین برای تعیین زمان برداشت باید به برچسب رسمی محصول مراجعه شود و نمی‌توان یک عدد ثابت را برای تمام محصولات در نظر گرفت.
نکات ایمنی و احتیاط‌های مصرف فوزالن
از آنجا که فوزالن یک حشره‌کش از گروه ارگانوفسفره است و بر سیستم عصبی اثر می‌گذارد، رعایت نکات ایمنی هنگام آماده‌سازی محلول و سم‌پاشی اهمیت زیادی دارد.
هنگام کار با این سم حتماً از دستکش مقاوم شیمیایی، لباس محافظ، عینک ایمنی و تجهیزات حفاظت تنفسی مناسب استفاده کنید. از تماس مستقیم سم با پوست و چشم و همچنین استنشاق قطرات محلول سم‌پاشی خودداری کنید.
سم را دور از دسترس کودکان، دام‌ها و مواد غذایی نگهداری کنید. همچنین از آلوده کردن منابع آب آشامیدنی، رودخانه‌ها و محیط‌های طبیعی با محلول سم یا ظروف باقی‌مانده خودداری کنید.
به دلیل اثر فوزالن بر سیستم عصبی حشرات، رعایت محدودیت‌های مربوط به زنبورهای عسل و سایر حشرات مفید ضروری است. از سم‌پاشی در زمان فعالیت زنبورها و روی گیاهان گل‌دار بدون رعایت دستورالعمل برچسب خودداری کنید.
همچنین از اختلاط فوزالن با سایر سموم و کودهای کشاورزی بدون بررسی سازگاری و تأیید کارشناس گیاه‌پزشک پرهیز کنید.
مدیریت مقاومت آفات در برابر فوزالن
فوزالن در گروه 1B حشره‌کش‌ها قرار دارد و با مهار آنزیم کولین‌استراز عمل می‌کند. استفاده مکرر از سمومی با مکانیسم اثر مشابه می‌تواند احتمال ایجاد مقاومت در جمعیت آفات را افزایش دهد.
برای جلوگیری از کاهش اثربخشی سم، بهتر است در برنامه مدیریت آفات از تناوب سموم با گروه‌های مقاومتی متفاوت استفاده شود. همچنین رعایت دوز توصیه‌شده و پرهیز از سم‌پاشی‌های غیرضروری در مدیریت صحیح آفات اهمیت دارد.
توجه: همیشه دستورالعمل درج‌شده روی بسته‌بندی محصول و توصیه کارشناسان گیاه‌پزشکی را در اولویت قرار دهید.
